Gece Çalışması ve Fazla Mesai

gece-calismasi-7,5-saat

“7,5 Saati Aşan Gece Çalışmaları, Fazla Mesai Olarak Kabul Edilebilir mi ?”

Günlük çalışma hayatında işçilerin özelikle bazı işlerde gece çalıştırılmaları, bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır. Ancak gece çalışmasının bazı zorlukları olduğu da ortadadır.

Kural olarak çalışma, günün gündüz döneminde günlük çalışma süresine göre yapılır. Bununla birlikte, işyerinin gerekleri, işin niteliği, günlük çalışmanın, gece yapılmasını gerektirebilir. Nitekim faaliyetin devamlılığının esas olduğu, bu nedenle yirmi dört saat faaliyet göstermesi gereken işyerlerinde günlük çalışmanın gece dönemini de içermesi ve işçilerin postalar halinde dönüşümlü olarak gece çalıştırılması söz konusu olabilmektedir.

Bu sebeplerle iş hukukunda “gece çalışması” ve buna bağlı olarak “gece çalışma süresi” kavramları ortaya çıkmıştır. Gece çalışması, günlük normal çalışma bağlamında bir çalışma olduğundan çalışma sürelerine ilişkin genel rejim içinde yer almakla birlikte, işçilerin korunması amacıyla özel bir takım kuralların kabulü zorunlu olmuştur.

İş Kanununa göre, çalışma hayatında “gece” en geç saat 20.00’de başlayarak en erken saat 06.00’ya kadar geçen ve her halde en fazla on bir saat süren dönemdir. (İşK.m.69 f.1) Hükümdeki tanımdan, gece döneminin başlangıç ve bitiş zamanlarının farklı şekilde belirlenebileceği ve devam süresinin de 11 saati aşmamak koşulu ile değiştirilebileceği sonucu çıkmaktadır.

4857 Sayılı İş Kanunu, gece çalıştırılacak işçiler bakımından işverene bazı yükümlülükler getirmiştir. Buna göre, işçiler gece döneminde çalıştırılmaya başlamadan önce sağlık durumlarının gece çalışmasına uygun olduğu alınacak sağlık raporu ile belgelenmelidir. Ayrıca gece çalıştırılan işçiler en geç iki yılda bir defa işveren tarafından periyodik sağlık kontrolünden geçirilmelidir.

gece-calismasi-hasta-ediyor

Gece çalışması, mesleki ve fizyolojik nitelikte risklere ortam hazırlaması, işçinin sağlığını bozması, aile başta olmak üzere sosyal çevreden kopmaya yol açması, kişiliğin oluşumu ve gelişimini olumsuz etkilemesi gibi nedenlerle 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin sanayie ait işlerde gece çalıştırılması yasaklanmış; 18 yaşını doldurmuş, kadın işçilerin gece postalarında çalıştırılması için özel düzenlemeler öngörülmüştür. Gece çalıştırma yasağı, bu sınırlamalar dışında kalan işlerin yapıldığı işyerlerinde ve bu arada hastane, dispanser, eczane, lokanta, otel gibi yerlerle, sinema, tiyatro gibi eğlence yerleri için söz konusu değildir.

Peki, işçilerin gece çalışmalarında bir süre sınırı var mıdır? Gece çalışan işçilere fazla çalışma yaptırılabilir mi?Cevap olumlu ise bunun şartları nelerdir?

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 01.07.2013 tarihli ve 2013/3898 E. ve 2013/12354 K. sayılı kararında bu konu incelenmiştir;

Davacı, işçilik alacaklarının ödenmemesi nedeniyle iş akdinin haklı nedenle kendisinin sona erdirdiğini beyanla kıdem tazminatının ve fazla mesai ücreti, hafta tatili ücreti ve ulusal bayram genel tatil ücret alacaklarının ödetilmesini istemiştir.

Davalı, davacının iş akdini kendisinin feshettiğini işyerinde 20 gün çalışıp 10 gün izin kullandıklarını bu nedenle alacağının bulunmadığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, kıdem tazminatı ile ulusal bayram genel tatil ücreti ve hafta tatili ücretinin davacıya ödenmesine, fazla mesai talebinin reddine karar verilmiştir. Kararı davalı vekili temyiz etmiştir. Gece çalışma süresi sebebiyle fazla mesai ödenip ödenmeyeceği konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

yargitay(1)

 

Kararı inceleyen Yargıtay 7. Hukuk Dairesi;

-İşçilerin gece çalışmaları günde 7.5 saati geçemez. Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur.

-Gece çalışmaları yönünden, haftalık 45 saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedi buçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararları da bu yöndedir.

Somut olayda, mahkemece davacının 20 gün çalışıp 10 gün izin yapması nedeniyle haftalık çalışma saatlerinin sınırların altında kaldığından bahisle fazla mesai ücreti alacağı bulunmadığına karar verilmiştir. Ancak dinlenen tanıkların “Vardiyanın birisi akşam 19.00 da başlayıp sabah 07.00’de biterdi” yönündeki beyanlarından davacının gece vardiyasındaki çalışma süresinin yasal sınır olan 7.5 saatin üstünde olduğu anlaşılmaktadır.

Günlük 7.5 saati aşan gece çalışmalarının fazla çalışma olarak kabulü ile hesap yapılması gerekirken mahkemece hatalı değerlendirme ile fazla mesai ücreti alacağı talebinin reddi isabetsiz olup bozma nedenidir.


 

SONUÇ

İşyerinin gerekleri, işin niteliği vb nedenlerle çalışmanın gece yapılması gerekebilmektedir.

İşçilerin gece çalışmaları 7,5 saati geçemez. Gece süresinde zorunlu nedenlerde ve/veya olağanüstü hallerde bu sınır aşılabilmektedir.

Yasal sınır olan 7,5 saatin üzerindeki gece çalışmaların fazla çalışma olarak kabulü gerekmektedir.

 

Stj. Av. Gözde Gökçe

             Okyay | Evren 

Avukatlık & Arabuluculuk Ofisi

       www.okyayevren.av.tr

 

 

15 yorum

  1. Merhaba özel bir şirkette 5 senedir dönüşümlü 2 vardiyalı çalışıyorum. Gündüz 8-6 Gece 22:00-08:00 saatleri arasında çalışıyorum.Bu hatayı kullanıp işten tanzinatlı çıkmayı düşünüyorum.
    İlk sorum ; işverenimden çalışma saatlerimin düzeltilmesi için noter onaylı bir yazı mı yazmam gerekiyor? Yoksa avukata mı gitmeliyim?
    Diğer sorum; Düzeltilmezse,tazminatımı hakedip çıkabilir miyim?
    Birdiğer sorum; Geçmişe dönük gece vardiyasında fazla çalıştığım fazla mesai ücretlerini hakeder miyim?
    Teşekkür ederim.

  2. Merhabalar,
    Özel bir güvenlik firmasında güvenlik memuruyum. İş kanunu gece çalışmalarının 7,5 saati aşamayacağını ama Güvenlik/Sağlık/Turizm sektöründeki çalışmaları istisna olarak niteliyor. Konu ile ilgili soru şu: Gece 7,5 saatin üzerinde çalışan özel güvenlik/sağlık/turizm çalışanları, gece çalıştıkları için ayrıca mesai parası hak eder mi? Teşekkürler.

  3. Mrb özel bir şirkette şöför olarak çalışıyorum sabah 08:00 da başlayıp akşam 20:00 da bırakıyorum iki gündüz iki gece 20:00da başlayıp sabah 08:00 de işi burakıyorum geceden çıktığım gün ve ertesi gün izin kullanıyorum resmi tatil bayram farketmiyor hangi güne denk gelirse çalışıyoruz ne gibi haklarım bulunuyoruz 2 gündüz 2 gece 2 izin aldığım ücret 2350

  4. Merhabalar. Devlet hastanesinde taşerondan sözde kadroya geçen işçi olarak çalışmaktayım. Akşam 20:00 mesai alıp sabah 08:00 a kadar çalışmaktayız. Bu arada dinlenmek gibi bir durumumuz olmamakta. hal bu iken fiili çalışma süremiz 12 saat olup 11 saat üzerinden hesaplanmakta. Gece çalışmalarının Kanun ile belirlenen 7,5 saat ile alakası yok. Bazen ardı ardına 3 gün gece çalıştığımız da oluyor. sorduğumuz da bu şekilde çalışabilirsiniz diyorlar. Tam olarak böyle bir şey var mı?

  5. AYDA 8 GÜN 16.30-24.30….12 GÜN 24.30-08.30 ÇALIŞTIRILIYORUZ …NÖBET LİSTESİNİN ALTINA İŞİ AKSATMAYACAK ŞEKİLDE 30 DK.YEMEK VE ÇAY MOLASI VERİLECEK İBARESİNİ KOYARAK MESAİ VERMİYORLAR. MESAİ ALABİLİRMİYİM.

    1. Merhabalar Cihan Bey,
      Öncelikle belirtmeliyiz ki işyerinde çalışma saatlerine oranla bir ara dinlenmesi verilmesi zorunludur bu süreler günlük çalışma süresi 4 saat veya daha kısa süreli işlerde 15 dakikadan, 4 saatten fazla ve 7,5 saate kadar (7,5 saat dahil) süreli işlerde otuz dakikadan, 7,5 saatten fazla süreli işlerde 1 saatten az olamaz aksi hale işveren hakkında idari para cezası uygulanabilecektir. Bu konuda Çalışma Bakanlığına şikayette bulunabilirsiniz.
      Gündüz çalışmaları bakımından haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla mesai ücretine hak kazandırmaktadır. Yargıtay’a göre gece çalışmaları yönünden, haftalık 45 saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedi buçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir.
      Ara dinlenmesinin kullandırılmaması halinde bu süre fazla çalışma süresinin hesabında dikkate alınacaktır. Ara dinlenmesinde fiilen çalışıldığı iddiasının işçi tarafından ispat edilmesi gerekecektir.

  6. Eren bey merhaba

    3 vardiya çalışılan işyerlerinde 15:00 / 23:00 vardiyasında çalışan işçi saat 13:00 de işbaşı yaptığında ; erken işbaşı yaptığı bu 2 saat mesai verildiğinde çalışmanın çoğunluğu gündüz olmasına rağmen gece çalışması gibi mi düşünülür.

  7. eren bey merhaba,

    2011 de gırmıs oldugum ozel bı sırkette calısma saatleri 10 ‘ar saat ti ve 5 gün calısırdık en duzenlı vardıyamız 2 hafta gece 1 hafta gunduzdu. 2017 den sonra calısma saatlerı degıstırıldı 8 saat calıstırılmaya baslandık ve haftada 6 gun calısıyoruz 7,5 saat uzerıne mesaı alabılıyoruz ama gecmıste 10 ar saat calıstıgımızda bıze 7,5 saat uzerıne mesaı vermedıler 6 ay once bodroda gece farkı adında 800 tl yatırdılar ve saat belırtmemıslerdır. sorguladıgımızda hıc bır sekılde cevap alamadık ben sımdı nasıl bı yol ızlemelıyımkı hem gecmıse aıt haklarımı alayım hemde haklı feshten işten cıkayım ?

    1. Mustafa Bey, işvereninizden 2011-2017 tarihleri arasındaki gece çalışmalarınızın karşılığı olan ücretin hesaplanıp ödenmesi için bir ihtarname göndermeniz ve bu makul bir süre vermeniz gerekir. Bu süre sonunda ücretiniz ödenmez ise iş akdinizi feshetmeniz mümkün olabilir. Ancak bu iddialarınızı başta belge olmak üzere şahit ifadeleri ile de kanıtlamanız gerekir.

  8. Merhaba,ağır sanayide sürekli dönüşümlü olarak gündüz-gece vardiyası 11 saat olarak çalışıyorum.Gece çalışması 7,5 saat geçemez kuralını öne sürerek noter aracılığıyla iş akdini fesh edip tazminatımla işten ayrılabilirmiyim?

  9. gece 7,5 uzerı calısmalarda fazla mesaı hesaplaması yapılırken – fazla surelı calısmalarda yapıldıgı gıbı 45 saatte kadar 100 de 25, 45 saat asıldıgında 100 de 50 mesaı hesaplaması mı yapılır ? yoksa dırek 100 de 50 den mı hesap yapılır ? cevap lutfen..

Yorum Bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir