Eğitim Sisteminin Üvey Evlatları Olan Özel Okul ve Dershane Öğretmenlerin Hakları

ozel-ogretmenlerin-haklari

Ülkemizde Dershanelerde ve Özel Okullarda görev yapan Öğretmenlerin sayısı azımsanmayacak kadar çok Bu öğretmenlerimizin tümü, aynı kurumda dahi çalışsalar, kanundan kaynaklı olarak her yıl belirli süreli sözleşme yapmak zorunda kalıyorlar. Bu her yıl yapılan sözleşmelerle haklarının ne kadar gasbedildiği ancak buna rağmen bir o kadar da az dava açtıklarını incelediğim Yargıtay kararlarından üzülerek görüyorum. Eğer aynı kurumda kalacaklarsa sözleşme döneminde tüm öğretmenlerin kafasında şu sorular cevap aramaktadır.

  • Acaba iş akdim yenilenecek
  • Hangi  şartlarla yenilenecek ?
  • Sözleşmemi yenilemezlerse ne yapabilirim?

5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun  Özlük Hakları ve Sorumluluklar başlıklı  9. Maddesi      ” Kurumlarda çalışan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler ile kurucu veya kurucu temsilcisi arasında yapılacak iş sözleşmesi, en az bir takvim yılı süreli olmak üzere yönetmelikle belirtilen esaslara göre yazılı olarak yapılır. Mazeretleri nedeniyle kurumdan ayrılan öğretmen ve öğreticilerin yerine alınacak olanlar ile devredilen kurumların yönetici, öğretmen ve öğreticileri ile bir yıldan daha az bir süre için de iş sözleşmesi yapılabilir.

Okullarda yöneticilik ve eğitim-öğretim hizmeti yapanlara, kıdemlerine göre (emekliler hariç) dengi resmi okullarda ödenen aylık ile sosyal yardım kapsamındaki ek ödeme tutarlarından az ücret verilemez.” Hükmünü içermektedir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun  02.02.2011 tarih, 2010/9-666 E. 2011/18 K. Nolu kararında da belirttiği görüşüne göre; her yıl yinelenen bu zincirleme iş sözleşmeleri, kanundan kaynaklı olarak belirli süreli olduğu için belirsiz hale gelmez, Özel Öğretim Kurumu öğretmenlerinin belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçi olması nedeniyle iş güvencesi hükümlerinden yararlanması mümkün bulunmamakta ancak elbette İş Kanunu kapsamındadır. Peki bunun sonucu nedir?

  • Yaz Döneminde Ücret Alacağı : Kural olarak ücret çalışma karşılığıdır. Ancak 5580 sayılı yasaya göre yapılan iş sözleşmeleri bir yıldan daha az süreli olamayacağından, okulların kapalı olduğu dönemde fiilen eğitim hizmeti verilmese dahi, bu sözleşmeye tabi öğretmenler ücrete hak kazanırlar. Bununla birlikte okulların kapalı olduğu bu dönemde sınav, etüd ve çeşitli meslek içi eğitim gibi nedenlerle öğretmenlerin okulda hazır bulunmaları gerekebilir. Anılan dönemle ilgili işverenin ücret ödeme borcunun doğması için öğretmenin sözleşme, yasa veya yönetmeliklerden kaynaklanan diğer görevlerini yerine getirmiş olması gerekir. Ancak kurumun  kapalı olduğu dönemde çalıştığını ve kendisine verilen görevleri yerine getirdiğini kanıtlayamayan öğretmenin ücrete hak kazanılması olanağı bulunmamaktadır.

  • Kıdem Tazminatı : Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 03.10.2011 tarih, 2009/22355 E. 2011/34265 K. Nolu kararında; Halen yürürlükte olan ve kıdem tazminatını düzenleyen 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinde  "Bu Kanuna tabi işçilerin hizmet akitlerinin…" cümlesi ile iş sözleşmesinin belirli ya da belirsiz süreli olmasının kıdem tazminatına hak kazanma açısından önemli olmadığı belirtilmiştir. Burada önemli olan fesih iradesinin kim tarafından ortaya konulduğu ve kıdem tazminatına hak kazanma koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğidir. Örneğin belirli süreli iş sözleşmesini 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca haklı nedenle fesheden işçi bir yıllık kıdem koşulu gerçekleştiği takdirde kıdem tazminatına hak kazanacaktır.

 

  • İhbar Tazminatı : İhbar Tazminatı hususunda ise Yargıtay, bu sözleşmelerin yasadan kaynaklı olarak belirli süreli olması nedeniyle sözleşme bitiminde yenilenmemesinin ihbar tazminatına hak kazandırmayacağı görüşündedir. İş akdinin süresinden önce işverence haksız olarak feshi halinde ise öğretmen, zaten süre sonuna kadar olan ücretine hak kazanacaktır.

 

  • Yıllık Ücretli İzin Hakkı : Yargıtay bir kararında, yaz döneminde okullar ve dershaneler kapalı olduğu için öğretmenlerin zaten yıllık izin kullandıklarını bu sebeple izin ücreti hakkının olmadığına karar vermişse de elbette bu, yaz döneminde de ücret almaya devam eden öğretmenler için geçerli olup, ders başı ücret olan bir çok öğretmen yaz döneminde ücret alamamakta ve her ne kadar yıllık izinlerini kullanıyor görünseler de yasada düzenlenen “Yıllık Ücretli İzin Hakkı” nı alamamaktadırlar, yaz döneminde ücret almayan öğretmenlerin yıllık izin ücreti haklarının olduğu görüşündeyiz

  • Fazla Çalışma Alacağı : İş Kanunu gereği haftada 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma olarak kabul edilmektedir. Haftalık çalışma süresi hesap edilirken, sadece ders saati değil etüd ve birebir çalışmaları için kurumda geçen zaman da fazla çalışma hesabına dahil edilir. Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için ödeme yapılmıyorsa dava yoluyla fazla çalışma alacağı da istenebilir.

Avukat Yüksel Okyay Evren

Okyay & Evren Avukatlık Ofisi

www.okyayevren.av.tr

22 thoughts on “Eğitim Sisteminin Üvey Evlatları Olan Özel Okul ve Dershane Öğretmenlerin Hakları

  1. Annem 12 senedir emekli sandığından emekli öğretmen, Özel bir eğitim kurumunda 2004 mayıs ayından beri 10 seneden bu yana öğretmenlik görevine devam etmektedir. Geçtiğimiz mayıs ayında beyin kanaması geçirdi ve şuan sağlık durumu çalışmaya elverişli olmadığı için sağlık raporu alarak kıdem tazminatı talebiyle koleje başvurmak istiyoruz. Kasım sonunda sözleşmesi dolmaktadır. Fakat işyeri avukatlarından gelen bilgiye göre özel okullarda her sene belirli süreli sözleşme yapıldığı ve bunun için kıdem tazminatı talebinde bulunamayacaklarını belirttiler.

    Özel eğitim kurumları yönetmeliğini de göze alarak 10 senelik kıdem tazminatını almak için nasıl bir yol izlememiz gerektiği konusunda sizin görüşlerinizi alabilir miyiz?
    Bir heyet raporu ile çalışamayacak durumda olduğunu ispat edip haklı sebepten iş akdini fesh edebilir miyiz? Ve bu fesh e istinaden kıdem tazminatı almaya hak kazanabilir miyiz?
    Konuyla ilgili görüşlerinizi alabilir miyim? Yardımlarınızı rica ediyorum.

    • Öncelikle Anneniz için geçmiş olsun. Umarım sağlığına bir an önce kavuşur. Sorunuza gelirsek İş Kanunu’nun 24/1-a maddesine göre; İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa. İşçinin sözleşmesini haklı sebeple feshetme ve kıdem tazminatını talep etme hakkı vardır. Bu nedenle Anneniz için alacağınız heyet raporunda işe devam etmesinin sağlığı ve yaşamına risk oluşturacağı belirtilirse Sözleşmeyi feshetme hakkınız doğacaktır. 

      Dershane avukatının belirli süreli sözleşme olduğu için kıdem tazminatı alamayacağınız yönündeki iddiasını ciddiye almayın. Yazımızda da belirttiğimiz üzere kıdem tazminatını alabilmek için iş akdinin süreli olup olmamasının bir önemi yok. Önemli olan sözleşmenin Kıdem Tazminatı gerektirecek şekilde sona erip ermediği ve 1 yıllık kıdem süresinin dolup dolmadığıdır. Bu nedenle Anneniz yukarıda yazdığım gibi bir rapor alıp iş akdini bu rapora dayalı olarak feshederse kıdem tazminatına hak kazanacaktır.

      Av. Eren Evren

  2. Sayın Avukat Bey merhabalar.
    Ben de özel okulda sınıf öğretmeni olarak çalışmaktayım.Normalde yaz tatilinde yapmayı planladığımız düğünümüz nişanlımın askerliğinin uzun dönem çıkması sebebiyle önümüzdeki kasım ayına kaldı.yani çalıştığım döneme :( şimdi bu durumda evlilik izni hakkı gibi bir durumum var mı yasal olarak? yoksa kurumun insiyatifine mi bağlı bu izin? eğer yasal olarak hakkım varsa kaç gün izin alabiliyorum? bilgilendirirseniz sevinirim.şimdiden teşekkürler..

    • Merhaba; 

      İş Kanunu’nun 46 ve 55.maddelerine göre, evlilik durumunda size yasal olarak verilebilecek azami süre 3 gündür. Bu sürenin üzerinde bir izin isterseniz işvereniniz ile anlşamanız gerekir. 

      Av. Eren Evren

  3. Merhaba, ozek bir kolejle1 yillik sozlesmem var. gelecek sene.icin de sozlesme imzalamak istiyorum ancak nisanlimin isinden dolayisehir degisikligi yapmam gerekiyor ve 2014 aralikta evlenmeyi dusunuyoruz yani donem bitmeden. Bu durumda sozlesmemi iptsl edebilme ve evlilik tazminati alma hakkim bulunuyormu?

  4. Merhaba, 10 yıl boyunca çalıştığım özel okuldan temelli yurt dışına yerleşme sebebiyle ayrılmam halinde kıdem tazminatı alma hakkım doğar mı? Her Mayıs’ta bir yıl sonranın görüşmesi yapılmaktadır, acaba ne zaman okuluma bir sonraki sene çalışmayacağımı açıklamalıyım? Ben çalışmak istemediğimi söylediğim için tazminat ödemeyebilirler mi?
    teşekkürler,

    • Merhaba, sözleşme sürenizin sonunda sözleşmeyi yenilememe talebi sizden gelirse, kıdem tazminatı hakkınızı kaybedersiniz. Yurt dışına yerleşme sözleşmenin feshi için haklı veya geçerli bir sebep değildir. Ancak 10 yıldır çalıştığınızı söylediğiniz için; Emekli olmak için yıl ve prim ödeme gününü doldurmuş ancak yaş bekliyorsanız, bu sebepten feshederseniz Kıdem Tazminatına hak kazanabilirsiniz

  5. Bir özel okulda öğretmenim. Haziran ayında tüp bebek tedavisi görerek hamile kaldım. Sözleşmem gereği Eylül ayına kadar iş antlaşmam var. 4 yıldır aynı kurumda çalışmaktayım. Haziran ayında gelecek seneye ait sözleşme görüşmemizde hamileliğimden dolayı ya daha az paraya çalışmam yada seneye anlaşmayacaklarını söylediler. Böyle bir durumda haklarım nelerdir?

  6. Ben 4 yıldır aynı kurumda sözleşmeli öğretmen olarak çalışmaktayım. Haziran ayında tüp bebek tedavisi ile hamile kaldım ve bu tedavi için izin aldığım da ve durumum hakkında idareye bilgi verdim. Yıl sonu sözleşme yenileme toplantısında benim seneye hamile olacağımdan ve 2. dönem izinli olacağımdan dolayı verim veremeyeceğimi söylediler ve 2 seçenek sundular
    1- Maaşımda azalma
    2- İş akdinin sonlandırılması.
    İş akdim eylül ayında bitiyor. Böyle bir durumda haklarım neler. Eğer kurumum beni bu şekilde işten çıkartırsa hangi yolları izlemeliyim.
    Şimdiden ilgilendiğiniz için teşekkürler.

    • Kurumunuz sizinle aynı şartlar altında sözleşme imzalamaz ve bu konuda yazılı bir beyan alırsanız, ya da kuruma yazılı olarak aynı şartlarda yeni sözleşme imzalamak istediğinizi belirtip onlardan cevap gelmez ise, iş akdinizi Kurum yenilememek sureti ile feshetmiş olur ve kıdem tazminatına hak kazanırsınız. Maaşınızda azalmayı kabul etmek zorunda değilsiniz

      • Söaleşmemi aynı şartlarda yenileyip 4 ay ücretsiz izin alsam ve 4 ay dolunca da hamilelik iznime ayrılsam bu benim ileriye dönük haklarımda bir kayıp sağlar mı? Ücretsiz izindeyken sigortam yatar mı?

  7. özel bir eğitim ve rehabilitasyon merkezinde okul öncesi öğretmeniyim.üç senedir çalışıyorum.sözleşmemi yakın zamanda yeniledim.sizden şunu öğrenmek istiyorum.yıllık izin hakkım ne kadardır .okul yazında eğitime devam etmektedir

    • Merhaba; çalışma sürenize göre yıllık izin hakkınız çalıştığınız her bir tam yıl için 14 gündür. Eğer okulunuz eğitime ara vermeksizin devam ediyor ve yıl sonu, dönem sonu vs gibi bir ara verip size ücret vermeye devam etmiyorsa yukarıda bahsettiğim gibi hakkınız 14 gün olacaktır

  8. merhabalar
    ben özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde öğretmen olarak çalışmaktaydım.10 mayısta evlendim ve haziranın 18inde sözleşmem bitti.ve okul istediği halde ben sözleşmeyi yenilemek istemedim.şimdi evlilik tazminat hakkımı kaybetmiş mi oldum? illa sözleşme bitmeden evlilikten dolayı istifa mı etmem gerekiyordu ?

    • Eğer 18 Hazıranda sözleşmeyi yenilemez iken evlilik sebebi ile yenilemediğinizi söylemiş ve buna da şahitlik yapacak iki çalışan arkadaşınız varsa hakkınızı kaybetmemiş olursunuz

  9. mrb özel bir lisede öğretmen olarak çalışmaktayım.bir yıllık sözleşme yapıldı ve 12 maaşla anlaşındı. fakat patron ben 10 ay öderim temmuz ve ağutos maaş vermem diyor. işine gelirse diyor. ayrıca son7 aydır maaşımı 200 lira eksik yatırıyor ne yapabilirim.
    teşekkürler

  10. Merhaba.Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde okul öncesi öğretmen olarak çalışıyorum.

    Sözleşmeler yıllık oalrak yapılıyor.23 Ağustos’ta kurumdaki 2. yılım dolacak ve sözleşmemi yenilemeyeceğim.Kurum çalışanlarına karşı çok kötü davranıyor.

    Geçen yıldan kalan 6 günlük iznimi ağustos ayında kullanacağım ama bu sözleşme yılından olan yıllık iznimi sözleşme yenilemeyecek olmamdan dolayı kullanabilir miyim ?

    • Servet Bey, ikinci yılınızı tam olarak doldurmanız halinde sözleşme yenileyip yenilememenize bağlı olmaksızın yıllık ücretli izin hakkınız doğar. İkinci yılın sonunda yenilememe kararı almışsanız, sözleşmenin süresi sonunda bu hakkınızı işvereneniz ücret olarak ödemek zorundadır.

      • Cevap için teşekkürler.Tam yılınızı doldurmanız halinde derken sözleşmem 21 ağustosta doluyor(23′ü yanlış yazmışım) yani 21 ağustosta’da çalıştığımda tam 1 yıl dolmuş oluyor di mi? Ayrıca sözleşme 1 yıllık olduğuna göre tam gününe kadar çalıştığıma göre hak kazanıyorum.

        Bana sözleşme yenilemeyeceğim için yıllık izniminde olmadığı söylendi yani izni kullanamazsın dediler.Ücret olarak ödeneceğini de söylemediler.

        Benim yıllık izin ücretimi yatırmaları için herhangi birşey yapmama gerek var mı ve yatırmazlarsa nasıl bir yol izlemeliyim?

        Son bir soru daha soracaktım.Benim sözleşmem belirli süreli ve süre sonunda sözleşme yenilemeyeceğim.Bunun için dilekçe yazmama gerek var mı ve daha önce sözleşmesi biten ve ayrılanlara istifa dilekçesi imzalattılar .Böyle bişeye imza atmamalıyım di mi çünkü süre sonunda sözleşme kendiliğinden sona erecek diye biliyorum.

        Cevap için teşekkürler…

Leave a Reply